Bademcik ve Geniz Eti Nedir:Bademcikler (tonsil) ve geniz eti (adenoid), lenfoid doku denilen ve vücudun bağişiklik sisteminde rol oynayan organlardir. Tonsiller yutak girişinde, dil kökünün iki yaninda yerleşmişlerdir. Adenoid ise nasofarinks adi verilen ve yutağin üst kisminda yani burun boşluğunun arka tarafinda bulunurlar.

Görevleri Nedir:Tonsil ve adenoid lenfoid dokunun bir parçasidir ve lenfositler içerirler. Bu lenfositler, vücudun bağişiklik sistemine yardimci olan antikorlari üretirler. Ancak tonsil ve adenoidlerin bağişiklik sistemindeki rolleri önemli oranda değildir ve çoğu zaman fonksiyonel değildirler. Bademcik ve geniz eti alinan kişilerde bağişiklikla ilgili hiç bir olumsuz durumun olmamasi da bunu göstermektedir.

Ne Gibi Sorunlara Yol Açarlar:Tonsil ve adenoid hem infeksiyonlara hemde büyüklüklerine bağli olarak bazi sorunlara yol açabilirler. Adenoid daha çokçocukluk çağinin problemi olmasina rağmen tonsil hem çocuklarda hem de erişkinlerde hastalik yapabilmektedir. Sik geçirilen infeksiyonlar, hem hastanin günlük yaşamini etkiler, hemde sik sik ilaç kullanimina neden olur. Ancak geçirilen infeksiyonlarin (iltihaplarin) en önemli sonuçlari, kalp kapakçiklari, eklem ve böbreklerin risk altinda olmasidir.
İnfeksiyonlari dişinda tonsil ve adenoidin büyüklükleri de önemli sonuçlara yol açar. Tonsillerin büyük olmasi; yutma, beslenme ve konuşma sorunlari yapar.Ayrica tonsil üzerinde biriken yiyecek ve doku artiklari ağiz kokusu ve hijyen bozukluğuna neden olur. Adenoid dokusunun büyük olmasi herşeyden önce burun tikanikliğina yol açar. Bu hastalarda ağzi açik uyuma ve horlamaya neden olur. Burun, solunan havanin isisini ve nemini ayarlar ve bazi zararli partikülleri tutar. Bu nedenle ağiz solunumu yapan hastalarda bazi solunum yolu problemlerine yol açar.

Geniz eti ayrica şu problemleri oluşturur: -Orta kulakta havalanma bozukluğu ve buna bağli kulak zorunda çökme, işitme kaybi ve iletişim bozukluğu. İşitme kaybi bazen anne-babanin farkedemeyeceği seviyede olur ancak siklikla da hastayi doktora götüren ilk sebeptir.
-Çene ve yüz kemiklerinde gelişim bozukluğu
-Geniz akintisi nedeniyle boğaz iltihabi (farenjit), öksürük ve alt solunum yolu problemleri
-Baş ağrisi
-Sinüzit
-Oluşan yüz ifadesi nedeniyle ‘geri zekali’ görüntüsü

Nasil Tedavi Edilir:
Bademcik ve geniz etinin akut iltihaplarinda tedavi genellikle ilaçlardir. İlaç olarak en sik antibiyotikler , ağri kesiciler ve eğer alerjik faktörlerde düşünülüyorsa antihistaminiklerdi. Ciddi problemlere yol açmayan ve sik infeksiyona yol açmayan bademcik ve geniz eti ilaçlarla tedavi edilmesine rağmen, bazen bademcik ve geniz etinin alinmasi gerekir.
Hangi Durumlarda Alinmalidir: Tonsil ve adenoidin alinmasina karar vermek, bazen kolaysa da bazen hastayi belli bir süre takip etmeyi gerektirir.

Ameliyata karar verilmesine neden olan durumlar şunlardir:
-Sik sik infeksiyon geçirilmesi: Genelde kabul edilen durum, birbirini takip eden yillarda, senede 3 veya daha infeksiyon geçirilmesidir.
-Tonsillerde infeksiyon olmasada yutmayi zorlaştiracak kadar büyümesi
-Tonsil dokusunun tek tarafli büyümesi (lenfoma veya başka habis hastaliklarin belirtisi olabileceğinden)
-Tonsil üzerinde ağiz kokusuna neden olabilecek şekilde sik sik birikim olmasi
-Adenoid dokusunun nefes almayi bozacak kadar büyümesi
-Orta kulak iltihabi (otitis media) ve işitme kaybina neden olmasi
-Sik sik sinüzit ve alt solunum yolu problemlerine neden olmasi

Ameliyat Hangi Yaşta Yapilmalidir:
Ameliyat için kesin bir yaş yoktur. Hastaya verdiği zarara göre karar verilir. Sik kabul edilen durum tonsil ameliyati için hastanin 3 yaşini doldurmasidir. Adenoid alinmasi ise 1 yaşinda dahi yapilabilir. Birçok kez çocuk büyüsün diye beklemek hastaya zararli olabilmekte ve tedavi başarisini düşürmektedir.

Bademcik ve Geniz Eti Ameliyati Nasil Yapilir:
Tonsil için bazen lokal anestezi yapilmasina rağmen adenoid dokusunun alinmasi genel anesteziyi gerektirir. Tonsil’in alinmasi uygun kesi ile etrafindaki kapsül ile birlikte çikarilmasi şeklinde olur. Adenoid ameliyati ise büyümüş dokunun kazinmasi şeklindedir. Ameliyat süresi genellikle kisadir ve 30-60 dk arasinda değişir. Ameliyat sonrasi genellikle hastanede yatmak gerekmez. Bazen özellikle kanama riski açisindan 1 gece hastanede kalinmasi gerekebilir.

Ameliyatin Riski ve Komplikasyonlari Nelerdir:
Her ameliyat gibi bademcik ve geniz eti ameliyatlarinin da risk ve komplikasyonlari olabilmektedir. Lokal veya genel anestezi her zaman için bazi riskler taşir. Ancak anestezi teknik ve ilaçlarindaki gelişmeler her geçen gün bu riski azaltmaktadir. Bunun dişinda en sik görülen komplikasyon kanamadir. Bazen ciddi boyutlara ulaşabilmesine rağmen, dikkatli ve titiz bir çalişma ve hastanin uygun takibi ile bu problem nadir görülmektedir.Özellikle erişkin hastalarda olmak üzere ağri hastayi en çok rahatsiz eden durumdur. Ameliyat sonrasi farenjit oluştuğuna dair inaniş vardir. Bu yanliş bir düşüncedir. Hastalar bademcik alindiktan sonra hiç boğaz ağrisi olmayacaği beklentisine girerlerse yanilabilirler. Mevcut farenjitin bademciklerin alinmasiyla bir ilgisi yoktur. Hatta bazen infeksiyonlu tonsiller farenjiti arttirirlar.

Ameliyattan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir:
En çok uyulmasi gereken kurallar beslenme ile ilgilidir. Özellikle ilk 3 günde kanama olasiliği daha çok olduğu için soğuk ve sivi gidalar seçilmelidir. Bu nedenle soğuk süt, çorba, meyve suyu, muhallebi, dondurma gibi besinler idealdir. Amaliyatin ilk gününde koyu renkli kan kusulmasi normaldir ve yutulan ameliyat sirasinda yutulan kanla ilgilidir. Ancak sürekli kirmizi renkli yeni kan gelmesi hemen doktorunuza başvurmayi gerektirir. 4.günden itibaren yavaş yavaş normal gidaya geçilir. Hastanin ağri nedeniyle birşey yemek istememesi ağrinin devamina neden olur. Mutlaka bol miktarda sivi alinmalidir. Ameliyattan sonra hafif ateş olmasi beklenen bir durumdur. Yeterli sivi alinmasi ve ateş düşürücü ilaçlarla genellikle normale döner. Bazen hastalar ameliyattan birkaç gün sonra doktora başvurarak bademcik bölgesinde iltihap geliştiğinden yakinirlar. Bu genellikle bademcikler alindiktan sonra o bölgede beyaz bir örtü oluşturan iyileşme dokusunun hastayi yaniltmasidir.